SIZDIRMAZLIK MEKANİZMASI

KEÇE ÖMRÜ

SIZDIRMAZLIK MEKANİZMASI VE KEÇE ÖMRÜ

Sızdırmazlık Mekanizması Yağ keçesi (döner mil keçesi), dönme hareketi veya bazı özel durumlarda doğrusal (gel-git) hareketi olan , iki ayrı ortamdaki akışkanın birbirlerine karışmasını önlemek , diğer bir deyişle yağ olan ortamdaki yağın o ortamda kalmasını sağlamak amacıyla kullanılan bir makine elemanıdır.

Sızdırmazlık fonksiyonları, keçe profili, keçe kauçuk malzemesi, dönen mil yüzeyi, devir, ortam sıcaklığı, ortam basıncı, titreşim, eksenel hareket miktarı ve bunların zaman içindeki değişimleri gibi birçok faktöre bağlıdır.

Bir yağ keçesi, çalıştığı yerde, çalışma sırasında, iki temel fonksiyonu yerine getirir:

Statik sızdırmazlık: Keçe dış çapı ile yuva yüzeyi arasında statik (hareketsiz) sızdırmazlık sağlamak,
Dinamik Sızdırmazlık: Keçe yağ dudağı ile dönen mil arasında dinamik (hareketli) sızdırmazlığı sağlamak.

Diğer fonksiyonlar, bu iki görevi daha uzun süre ve sürekli yapabilmek şeklinde özetlenebilir. Bir keçenin temel fonksiyonları, Şekil 5'de verilmiştir.

Keçe dış çapı ile yuva yüzeyi arasında sağlanan sızdırmazlıktır. SKT'de üretilen metrik keçelerin dış çap ölçüleri, montaj bölümünde anlatılan özelliklerde işlenmiş yuvalarda, yeterli sıkılık (sızdırmayacak ve yuvadan çıkmayacak) verecek ölçülerde üretilmektedir. İnç keçelerin ölçüleri keçe kodlama kısmında belirtildiği gibi, keçe dış çap ölçüsünden bir miktar küçüktür.
Keçenin yağ dudağı ile, mil arasında sağlanan sızdırmazlıktır. Keçe üretilirken, dudağın yaysız çapı, mil çapından belli oranda küçük işlenir. Bu mili bir miktar sıkar (Şekil 6). Bu sıkılık, keçe dudağına yay takıldıktan sonra bir miktar daha artar. Bu toplam sıkılık, sızdırmazlığı sağlayan çapsal kuvveti oluşturur.

Bu kuvvet, keçe tasarlanırken çalışma yerine göre, belli değerlerde kalacak şekilde ayarlanmıştır.
Teorik olarak çapsal kuvvet, sızdırmazlığı sürekli sağlayacak kadar fazla, dudağı aşındırmayacak kadar azdır. Mil döndüğünde bu sıkılık aynı zamanda sürtünme torku da oluşturur. Bu sürtünme torku güç harcar ve aracın verimliliğini düşürür. Sürtünme torku yataklamalar ve keçe için zararlı olan sıcaklığı da oluşturur. Şekil 7'de mil hızına göre güç kayıplarının değerleri verilmiştir (ref : SAE J 1971 Haz 96). Çalışmaya başladıktan hemen sonra mil ile dudak arasındaki bağıl hareketten dolayı , keçenin dudağı ile mil arasında çok ince bir yağ filmi oluşur (bak. Şekil 5) . Bu filmin oluşmasında ve keçe ömründe , keçe dudak yüzeyinin montajdan önce yağlanmasının etkisi çok fazladır.


Keçe Ömrü Şekil 8'de verilen grafik, çeşitli kauçukların genel sıcaklık - ömür eğrilerini vermektedir.Keçe çalışma sıcaklığı, eğrilerden bulunan sıcaklık değerlerinin altında olmalıdır.Verilen eğriler kauçuk dudak sıcaklıkları içindir; yağ sıcaklığı için değildir. Normal çalışma şartlarında keçe sıcaklığının yağ sıcaklığından daha yüksek olacağı unutulmamalıdır.
Şekil 8: Değişik kauçuk malzemelerine sahip keçelerin sıcaklığa göre ömürleri


Keçe Dudak Sıcaklığını Etkileyen Faktörler + Yağ sıcaklığı
+ Mekanik faktörler
Fazla çapsal büyüklük (yanlış keçe kullanımı, hatalı montaj, yanlış yay, tasarım hatası, vb.)